Alper Konuralp'in Blog Sitesi

Windows 95 işletim sistemi yüklü bilgisayarlar bir ethernet ağına bağlandığında (en basit anlamda; ethernet kartına sahip iki bilgisayar koaksiyel kablo ile birbirine bağlandığında) bilgisayarlar arası erişim için, temel olarak; ethernet kartının (ağ kartının) işletim sistemi tarafından kullanılabilmesini sağlayan yazılım (ağ bağdaştırıcısı), iletişim için kuralların belirlenmesi, ve bilgisayarın ağ üzerinde tanınmasını sağlayan tanımlamaların yapılması yeterlidir. Bu işlemleri, bilgisayar ve kullanıcı tanımlamalarının yapılması ve ağ bileşenlerinin yüklenmesi şeklinde özetleyebiliriz. Windows 95, ağ bağdaştırıcısı ve iletişim kuralları yazılımı için bir çok seçenek sunar. Çoğu kez ek bir yazılıma ihtiyaç duyulmadan ağ bağlantısı kolayca yapılır.

Bir Windows 95 bilgisayar, özellikle bir veri tabanına sahip NT Server’ in sağladığı olanaklardan da  -İLSİS Projesinde olduğu gibi- yararlanmak isteyebilir. Bu olanaklardan yararlanmak için işletim sisteminin NT etki alanında oturum açmasını sağlamak gerekir. Bunun için her iki tarafta (NT Server ve Windows 95) da bazı ayarlamalar yapmak gerekir.

Bu bölümde Windows 95 yüklü bir bilgisayarın ağ bağlantısını yapmak ve  Windows NT kullanıcısı olmak için gerekli işlemler anlatılacaktır.

7.1 MS Ağı İçin Windows 95 İstemci

Windows 95 yüklü bir bilgisayarın ağ bağlantısını yapmak için veri iletişimini sağlayacak donanım hazırlıklarını tamamlamak ve ağ bileşenleri adı verilen uygun yazılımları yüklemek ve bilgisayar ile ilgili tanımlamaları yapmak gerekir.

7.1.1 Ağ bileşenlerinin yüklenmesi

Genel başlıklarıyla dört adet ağ bileşeni vardır. Bu bileşenler, Başlat | Ayarlar | Denetim Masası | Ağ çift tıklanarak (enter tuşuna basılarak) yüklenir. Resimdeki (Şekil – 1) gibi bir pencere gelecektir ve eğer hiçbir ağ ayarlaması yapılmamışsa Aşağıdaki ağ bileşenleri yüklendi isimli kutu boş olacaktır. Yeni başlayanlar ve her adımı incelemek isteyenler için bu kutudaki tüm bileşenlerin kaldırılması önerilir.

          Şekil – 1

İLSİS Projesinde kullanılacak ağ yapısı için yüklenmesi gereken bileşenler şunlardır :

a.   Bağdaştırıcı (Ağ kartını işletim sistemine tanıtacak yazılım)

b.  İstemci (Microsoft ağlarda ağ komşularına ulaşmayı sağlayan yazılım)

c.   Hizmet (Microsoft ağlarda dosya ve yazıcı paylaşımını sağlayan yazılım)

d.  İletişim kuralları (Ağ bağlantısı sırasında kullanılan kuralları (NetBEUI, TCP/IP gibi) içiren yazılımlar)

          Şekil – 2

Bu dört bileşenin yüklenmesi için her defasında Ekle tuşu tıklanmalıdır; resimdeki (Şekil – 2) gibi bir pencere gelecektir.

7.1.2 Bağdaştırıcının yüklenmesi

Bilgisayarda takılı bulunan ağ kartına uygun bağdaştırıcı yazılımı yüklenir. Bu yazılım ya işletim sisteminin sağladığı ya da kart satıcı firmasının sağladığı bir yazılım olabilir. Genellikle yeni ağ kartları ile birlikte Windows 95 için ağ bağdaştırıcı yazılımı gelir.

Bu yazılımın yüklenmesi için Bağdaştırıcı ve Ekle tıklanır ve şekildeki (Şekil – 3) gibi bir pencere gelir.

Ağ kartı yazılımı, Üreticiler listesindeki Windows 95 tarafından sunulan yazılımlara uyumlu ise seçim bu listeden, değilse Disketi Var tuşu tıklanarak ağ kartı üretici firmasının sağladığı disketten seçilir.

Ağ kartının donanımınız ile uyumlu bir şekilde çalışması için Kesme İsteği (IRQ) ve Giriş/Çıkış Aralığının (I/O Base) doğru tanımlanmış olması gerekir. Çakışmayan bir tanımlama yapmak için Başlat | Ayarlar | Denetim Masası | Sistem | Aygıt Yöneticisi | Ağ Bağdaştırıcısı | (ağ kartı yazılımının adı) | Özellikler | Kaynaklar bölümünü kullanabilirsiniz.

Şekil – 3

 7.1.3 İstemci yüklenmesi

İstemci yüklemek için Şekil – 2′ deki İstemci ve Ekle tıklanır. Ağ istemcisi seç başlıklı pencere geldiğinde Üreticiler listesinden Microsoft ve Ağ istemcileri listesinde Microsoft Ağları için İstemci seçilir.  

7.1.4 Hizmet yüklenmesi

 Hizmet yüklemek için Şekil – 1′ deki Dosya ve Yazıcı Paylaşımı tuşu tıklanır. Gelen penceredeki iki satır işaretlenir. Bu hizmetin yüklenmemesi, bilgisayarın başka bilgisayarlar tarafından erişilmesinin önlenmesi sonucunu doğurur.

7.1.5 İletişim kuralları yüklenmesi :

İLSİS Projesinde NetBEUI ve TCP/IP iletişim protokollerinin kullanılması düşünülmektedir. Her iki protokolün de yazılımı Windows 95 içinde mevcuttur. Her bir protokol için Şekil – 2′ deki İletişim Protokolleri ve Ekle‘ yi tıklayın ve Üreticiler listesinden Microsoft ve Ağ iletişim Kuralları listesinde istenilen protokol (NetBEUI veya TCP/IP) seçilir.

NetBEUI için herhangi bir ayarlama gerekmez. Ancak TCP/IP için; IP adresi, ağ geçidi (WAN için), WINS, DNS vs. ayarlamaları duyulan ihtiyaca göre yapılmalıdır.

LAN bağlantınız için sadece NetBEUI iletişim protokolü yeterlidir. Sonuç olarak; LAN iletişiminiz için yeterli ağ bağlantı ayarlamaları yapıldığında Şekil – 4′  teki gibi bir görüntü elde etmelisiniz.

                                                                                             Şekil – 4

7.2 Tanımlama ve Erişim Denetimi

7.2.1 Bilgisayar ve kullanıcı tanımlaması 

Windows 95 bilgisayarın tanımlaması, bilgisayara ağ üzerinden erişmek için gerekli olan kullanıcı adı ve kullanıcının içinde bulunduğu grup adından ve pek de gerekli olmayabilecek açıklamadan oluşur. Bu tanımlamaları Şekil – 1 (veya Şekil – 4) ’ deki pencereden yararlanarak yapabilirsiniz. Tanımlama başlığına tıklandığında gelen pencerenin Bilgisayar adı alanına bilgisayarın ağ üzerinde görülmesi istenen adı, Çalışma grubu alanına bilgisayarın ağ üzerinde görülmesi istenen grup adı ve Bilgisayar Tanımı alanına herhangi bir açıklayıcı tanım yazılır.

Kullanıcı tanımı, ağ ayarlamaları tamamlanmış bir Windows 95 bilgisarın açılışı sırasında gelen pencerede yapılabilir. NT etki alanında açılacak şekilde ayarlanmış bir Windows 95 üç satırlı (alanlı) bir pencere sunar. Satırlarda sırasıyla Kullanıcı adı, Parola ve Grup Adı yer alır. Bu durumda Kullanıcı adı bölümüne mutlaka NT üzerinde tanımlı bir ad yazılmalıdır, Grup Adı ise NT Server’ in grup (domain) adıdır. Yani NT etki alanında açılan herhangi bir Windows 95 bilgisayar ile NT’ de tanımlı herhangi bir kullanıcı adı kullanılarak ağa girilebilir. NT etki alanında açılmayan Windows 95’in açılışında iki satırlı (alanlı) bir pencere gelir. Satırlarda sırasıyla Kullanıcı adı ve Parola yer alır. Buraya istenilen bir ad ve parola yazılabilir, ama bu durum NT Server’ a erişimi -kullanıcı adı ve parolası farklı olduğu sürece- engeller.

7.2.2 Erişim Denetimi

Windows 95 bilgisayara ağ üzerinden erişimin kullanıcı düzeyinde yapılması sağlanabilir (Kullanıcı düzeyi erişim denetimi). Bunun anlamı yapılan paylaşımın, -tıpkı NT Server’ da olduğu gibi- kullanıcı adına göre yapılabilmesi ve paylaşım yetkisinin zenginleştirilebilmesidir. Diğer erişim denetimi seçeneği ise (Paylaşım düzeyi erişim denetimi) geneldir, ayrıntılandırılamaz. Ayrıntılı (kullanıcı bazında) bir erişim denetimi NT Server’ a sahip olmayan LAN’ lar için bir alternatif -Windows 95 Server- olabilir.

Bu tanımlamaları Şekil – 1 (veya Şekil – 4) ’ deki pencereden yararlanarak yapabilirsiniz. Tanımlama başlığına tıklandığında gelen pencerenin Paylaşım düzeyi erişim denetimi ve Kullanıcı düzeyi erişim denetimi seçeneklerinden biri seçilir. Kullanıcı düzeyi erişim denetimi seçeneğini kullanarak paylaşımın nasıl renklendiğini görün.

7.3 MS Windows NT Etki Alanı

İLSİS Projesinde NT ağı kullanılacağı için NT etki alanında Windows 95 oturumu açmak gerekli görülür. Bunun için yüklenen istemcinin özelliklerinin bulunduğu pencere açılarak Windows NT etki alanında oturum başlat satırı işaretlenmeli ve Windows NT etki alanı adı ilgili bölüme yazılmalıdır (Şekil – 5). Bu alan NT Server’ in grup (domain) adıdır.

NT etki alanında oturum açabilmek için mutlaka NT Server’ da kullanıcının tanımlanmış olması gerekir. NT Server’ da kullanıcı tanımlamak için Start | Programs | Administrative Tools (Common) | User Manager for Domains tıklanmalıdır. Şekil – 6′ dekine benzer bir pencere çıkacaktır.  

 

                                                                   Şekil – 5

                                                                                   Şekil – 6

Kullanıcı tanımlamak için User | New User tıklanır ve Şekil – 7′ daki pencere gelir.

Şekil – 7′ daki ilgili bölümler doldurulunca Add tuşuna basılır. Bu penceredeki bölümlerin anlamları şöyledir :

Username : Kullanıcı adı. Bu ad, ağ  ayarları yapılmış Windows 95 yüklü bilgisayar NT etki alanında açılırken ağ parolasının istendiği penceredeki Kullanıcı adı olmalıdır (yazılmak zorunda).

Full Name : Kullanıcının açık adı (yazılmak zorunda değil).

Description : Kullanıcı ile ilgili tanımlama (yazılmak zorunda değil).

Password : Kullanıcı parolası (yazılmak zorunda)

Confirm Password : Kullanıcı parolası (yazılmak zorunda, Password bölümüne yazılan ile aynı olmalıdır.)

User Must Change Password at Next Logon : Kullanıcı parolasını değiştirmeye zorlanır.

User Cannot Change Password : Kullanıcı parolasını değiştiremez.

Password Never Expires : Parola hiçbir zaman sona ermeyecek.

Account Disabled : Haklar kullanılamaz.

 

                                                                              Şekil – 7

Şekil – 7’ daki Groups tuşu tıklandığında Şekil – 8’ deki pencere gelir. Bu pencereden yararlanarak kullanıcı için planladığınız hakları verebilirsiniz. Sol taraftaki Not Member of listesinden işaretleme yapıp Add tuşuna basarak işaretli seçeneği sol taraftaki Member of  listesine taşımış olursunuz ve böylece hak vermiş, tersi durumda ise (Remove tuşunu kullanarak) hak geri almış olursunuz.

                                                              Şekil – 8